Kategorie
Bez kategorii

Czy zdjęcie produktowe podlega ustawie o prawie autorskim?

  Każdy twórca bez względu na dziedzinę powinien się zapoznać z Ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Należy wiedzieć jak zabezpieczać utwory dla swojego dobra i dobra swoich Klientów. Jestem fotografem produktowym i wykonuję zdjęcia dla branży e-commerce.         Czy moje zdjęcia produktowe są utworami i czy powinny je chronić prawa autorskie? Jak zabezpieczać prawa autorskie oraz jak je przekazywać klientom ? Postaram się odpowiedzieć na te pytania najszerzej jak tylko potrafię.

Czy zdjęcie produktowe jest utworem?

głośnik-z-szeklą-na-białym-tle

   W pierwszej kolejności aby mówić o prawie autorskim należy ustalić czy zdjęcie produktowe jest utworem.

,,Art. 1. 1. Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia”

W myśl powyższego cytatu ustawy, jeżeli zdjęcie nie ma indywidualnego charakteru nie będzie utworem. To jest istotna informacja, gdyż najprostsze zdjęcie produktowe packshot nie ma żadnej własnej myśli twórczej. Jest to rzeczywiste odzwierciedlenie przedmiotu. Nie ma żadnych walorów artystycznych. Nie jest więc utworem i nie chronią go prawa autorskie. W tym wypadku możemy wystawić wyłącznie fakturę i nie będzie to błędem. Jeżeli klient nie potrzebuje umowy handlowej to nie musimy jej sporządzać. Ja w przypadku realizacji sesji produktowej sporządzam standardową umowę handlową zabezpieczającą obie strony biznesowo. Nawet jeżeli nie ma potrzeby przekazywania praw autorskich, warto spisać umowę z fotografem. Służy ona do ostatecznego ustalenia warunków realizacji zlecenia zabezpieczając Klienta i fotografa. Można w niej zawrzeć wszystkie zgodne z prawem elementy włącznie z rabatami, sposobem przekazania zdjęć i ewentualną reklamacją.

Kiedy i jaka umowa?

   Jeżeli zdjęcie będzie miało indywidualny charakter czyli będzie w jakikolwiek sposób odróżniało się za pomocą cechy nadanej przez fotografa, będzie utworem. Podpada wtedy pod ustawę o prawie autorskim ze wszystkimi tego konsekwencjami. Należy sporządzić z Klientem umowę o przekazanie praw autorskich. Przejście praw autorskich na Klienta może się odbyć na podstawie:

  1. umowy o przekazanie autorskich praw majątkowych
  2. umowy licencyjnej o korzystanie z utworu

W każdej z tych umów muszą być wyraźnie przedstawione pola eksploatacji zdjęć produktowych. W chwili podpisywania umowy można w niej zawrzeć wyłącznie znane pola eksploatacji zdjęć i nie można się odnieść do przyszłych, nie istniejących lub nie znanych gdyż umowa będzie nieważna.

Ustawa ma bardzo istotny element o ochronie wizerunku /Art.81/ mówiący iż rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. Jednak jeżeli chodzi o modeli to przy sesjach płatnych, gdy model zaakceptuje zdjęcie, zgoda na publikację jego wizerunku nie jest wymagana. Trudno jednak archiwizować dowody akceptacji zdjęć. Czasami są to maile, czasem sms. Aby mieć wiążący dokument najlepiej podpisać zgodę i w ten sposób zabezpieczymy Klienta który będzie ten wizerunek publikował.

Publikacja zdjęć bez zgody autora ?

A co jeżeli ktoś będzie bez pozwolenia publikował nasze zdjęcia? Jaka odpowiedzialność ciąży na osobie która przywłaszcza sobie prawa autorskie lub wprowadza w błąd co do autorstwa? /Art.115-123/ W zależności od sposobu wykorzystywania utworu i czerpania z niego korzyści majątkowych można otrzymać karę grzywny lub pozbawienia wolności do 5 lat.

Przepisy Ustawy w tym brzmieniu obowiązują w Polsce  od 1994 roku. W Polsce wprowadzono je dostosowując nasze prawo do prawa unijnego. Przepisy te pomogły wielu twórcom, nie tylko fotografom. Jeżeli chodzi o prawo autorskie poza Unią, należy sprawdzić czy Polska podpisała z tym krajem umowę o prawie autorskim. W tym przypadku należało by się zagłębić w umowy międzynarodowe.

Mój Klient nie musi się znać na prawie autorskim. Wiedzę niezbędną do podpisania umowy przekazuję przed podpisaniem  w przystępny sposób.